Ubezpieczenia OC

Słowniczek od A do Z

Pojęcia prostym językiem

Hasła: 25

Srebrny samochód osobowy zaparkowany przy jesiennej uliczce z domami i latarnią, na jezdni leżą pożółkłe liście, a niskie słońce rozjaśnia mgłę.

A

  • Autocasco (AC)

    Autocasco (AC) to dobrowolne ubezpieczenie własnego pojazdu od szkód, takich jak kolizja, kradzież czy zdarzenia atmosferyczne; w odróżnieniu od OC nie jest obowiązkowe. Zakres zależy od wariantu i ogólnych warunków ubezpieczenia (OWU), a w nich znajdziesz sposób ustalania wartości pojazdu, wyłączenia, udział własny lub franszyzę i wymogi dotyczące zabezpieczeń. Gdy sprawca kolizji jest znany, odszkodowanie za szkodę w swoim aucie zwykle dochodzi się z jego OC, a AC jest osobnym zabezpieczeniem. Zobacz też: OC komunikacyjne, franszyza, OWU, szkoda całkowita.

  • Assistance

    Assistance to dodatkowy pakiet pomocy na drodze, na przykład holowanie, naprawa na miejscu lub pojazd zastępczy; nie jest elementem obowiązkowego OC. Zakres, limity i warunki zależą od konkretnej oferty i są opisane w OWU lub w odrębnych warunkach assistance. Pakiet bywa dołączany do OC albo AC, dlatego sprawdź, czy to, co nazwano assistance, obejmuje pomoc, której naprawdę potrzebujesz, oraz jak ją zgłosić. Nazwy handlowe nie mają jednolitej definicji ustawowej, więc decydują zapisy umowy. Zobacz też: OC komunikacyjne, AC, OWU.

B

  • Bonus-malus

    Bonus-malus to ogólna nazwa zasady, według której składka lub warunki ubezpieczenia zależą od historii szkód: bezszkodowa jazda może dawać zniżkę (bonus), a szkody z winy ubezpieczonego zwyżkę (malus). Nie ma jednej tabeli dla całego rynku, ponieważ taryfy i wysokość składek za ubezpieczenia obowiązkowe ustala zakład ubezpieczeń (art. 8 ust. 1 ustawy) i opisuje je w taryfie lub ofercie. Gdy uwzględnia zaświadczenia o przebiegu ubezpieczenia, nie wolno mu dyskryminować ze względu na narodowość posiadacza (art. 8 ust. 1a). Zobacz też: ciągłość ubezpieczenia, OWU, posiadacz pojazdu.

C

  • Ciągłość ubezpieczenia

    Ciągłość ubezpieczenia to brak przerw w ochronie OC między kolejnymi okresami ubezpieczenia. Umowę OC zawiera się co do zasady na 12 miesięcy (art. 26), a ustawa zakłada zawarcie następnej umowy na kolejne 12 miesięcy, jeżeli posiadacz nie wypowie umowy na piśmie najpóźniej na jeden dzień przed upływem okresu (art. 28 ust. 1). Kto nie spełnił obowiązku zawarcia umowy, jest obowiązany wnieść opłatę na rzecz UFG (art. 88). Szczegóły odnowienia opisuje poradnik o obowiązku OC. Zobacz też: UFG, posiadacz pojazdu, zbycie pojazdu.

F

  • Franszyza

    Franszyza to w praktyce rynkowej określony w umowie ubezpieczenia próg lub kwota, do której ubezpieczyciel nie odpowiada za szkodę; od niej odróżnia się zwykle udział własny, czyli część szkody pokrywaną przez ubezpieczonego. Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych nie posługuje się tym pojęciem. Występuje głównie w ubezpieczeniach dobrowolnych, takich jak AC, a jej rodzaj i wysokość określa umowa. Wpływa na to, ile faktycznie otrzymasz po drobnej szkodzie, dlatego sprawdź ją w OWU i na polisie, zanim ocenisz zakres ochrony. Przy obowiązkowym OC odszkodowanie wypłaca się w granicach odpowiedzialności cywilnej posiadacza lub kierującego, do sumy gwarancyjnej (art. 36 ust. 1). Zobacz też: AC, OWU, szkoda całkowita.

K

  • KNF

    KNF, czyli Komisja Nadzoru Finansowego, to organ nadzoru w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych (art. 2 ust. 1 pkt 6). Stosuje on środki nadzorcze wobec krajowego zakładu ubezpieczeń, który nie wypłaca odszkodowania w terminie albo nie dopełnia obowiązku pisemnego uzasadnienia odmowy (art. 14 ust. 3a). Organ nadzoru prowadzi też rejestr pośredników ubezpieczeniowych, czyli agentów i brokerów; rejestr ten jest jawny w zakresie aktualnych danych (art. 52 ustawy o dystrybucji ubezpieczeń). Adres wyszukiwarki sprawdź bezpośrednio na stronie KNF. Zobacz też: Rzecznik Finansowy, ubezpieczyciel, UFG.

  • Kosztorys naprawy

    Kosztorys naprawy to wycena kosztów naprawy pojazdu sporządzona przez ubezpieczyciela lub warsztat, która może stanowić podstawę rozliczenia szkody. Alternatywą bywa rozliczenie na podstawie faktury za naprawę w wybranym warsztacie. Sposób rozliczenia i uwzględniane składniki, takie jak rodzaj części czy stawki robocizny, bywają przedmiotem sporów i orzecznictwa. Nie zakładaj więc, że pierwsza propozycja jest ostateczna: porównaj uzasadnienie z dokumentami i poproś o wyjaśnienia na piśmie. Zobacz też: likwidacja szkody, szkoda całkowita, reklamacja.

L

  • Likwidacja szkody

    Likwidacja szkody to proces, w którym ubezpieczyciel przyjmuje zgłoszenie, ustala okoliczności i rozmiar szkody oraz decyduje o odszkodowaniu. W OC komunikacyjnym ustawa przewiduje wypłatę w terminie 30 dni od zawiadomienia o szkodzie (art. 14 ust. 1); gdy wyjaśnienie okoliczności w tym czasie jest niemożliwe, odszkodowanie wypłaca się w ciągu 14 dni od ich wyjaśnienia, nie później niż w ciągu 90 dni od zawiadomienia, chyba że zależy to od toczącego się postępowania karnego lub cywilnego (art. 14 ust. 2). Zobacz też: kosztorys naprawy, szkoda całkowita, reklamacja.

N

  • NNW

    NNW to dobrowolne ubezpieczenie następstw nieszczęśliwych wypadków, które dotyczy zdrowia i życia osób jadących pojazdem, a nie samego pojazdu. Świadczenie, na przykład z tytułu trwałego uszczerbku na zdrowiu, zależy od warunków umowy i definicji zawartych w OWU. NNW działa niezależnie od OC: odszkodowanie z OC pokrywa szkody poszkodowanych osób trzecich, a nie szkody sprawcy. Krąg ubezpieczonych, na przykład kierowca i pasażerowie, oraz sposób oceny uszczerbku sprawdzisz w dokumentach ubezpieczyciela. Zobacz też: OC komunikacyjne, AC, OWU.

O

  • OC komunikacyjne

    OC komunikacyjne to obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. Z jego tytułu przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący jest obowiązany naprawić szkodę wyrządzoną w związku z ruchem pojazdu, będącą następstwem śmierci, uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia albo utraty, zniszczenia lub uszkodzenia mienia (art. 34 ust. 1 ustawy). Chroni więc osoby trzecie, a nie własny pojazd sprawcy. Obowiązek zawarcia takiej umowy spoczywa na posiadaczu pojazdu (art. 23 ust. 1). Zobacz też: AC, NNW, posiadacz pojazdu, poszkodowany, UFG.

  • OWU

    OWU, czyli ogólne warunki ubezpieczenia, to dokument ubezpieczyciela opisujący prawa i obowiązki stron umowy: zakres ochrony, wyłączenia, sposób zgłaszania szkody oraz zasady odnawiania i wypowiadania umowy. W ubezpieczeniach obowiązkowych część postanowień wynika wprost z ustawy, a umowę zawartą z naruszeniem przepisów uważa się za zawartą zgodnie z nimi (art. 6), natomiast OWU uzupełniają ją o szczegóły praktyczne. Przeczytaj je przed zawarciem umowy i przed zgłoszeniem szkody, zwłaszcza rozdziały o likwidacji szkody i o odnowieniu. Zobacz też: OC komunikacyjne, AC, reklamacja.

  • Oświadczenie sprawcy zdarzenia

    Oświadczenie sprawcy zdarzenia drogowego to dokument spisywany przez uczestników kolizji, w którym podają dane i opisują okoliczności zdarzenia, a sprawca potwierdza swoją odpowiedzialność. Ułatwia późniejsze zgłoszenie szkody, a ubezpieczyciele zwykle udostępniają wzory formularzy. Zanim go podpiszesz, przeczytaj treść i sprawdź dane; nie podpisuj dokumentu, z którym się nie zgadzasz, ani pustych formularzy. Gdy uczestnicy nie zgadzają się co do przebiegu zdarzenia albo są ranni, bezpieczniej wezwać policję. Zobacz też: sprawca zdarzenia, likwidacja szkody, OWU.

P

  • Posiadacz pojazdu

    Posiadacz pojazdu to ten, kto faktycznie nim włada jak właściciel albo na przykład jak najemca lub użytkownik (art. 336 Kodeksu cywilnego); to on jest obowiązany zawrzeć umowę OC (art. 23 ust. 1 ustawy). Nie zawsze jest nim właściciel wpisany do dowodu rejestracyjnego, na przykład przy leasingu lub długoterminowym najmie. Przy zbyciu pojazdu prawa i obowiązki z umowy OC przechodzą na posiadacza, na którego przeszło lub zostało przeniesione prawo własności (art. 31 ust. 1). Dlatego w nietypowych sytuacjach, takich jak leasing, najem czy współposiadanie, sprawdź, kto jest posiadaczem, zanim zawrzesz umowę lub zgłosisz szkodę. Zobacz też: OC komunikacyjne, zbycie pojazdu, sprawca zdarzenia.

  • Poszkodowany

    Poszkodowany to osoba trzecia, która poniosła szkodę na osobie lub w mieniu w związku z ruchem pojazdu, na przykład kierowca innego auta, pasażer, pieszy albo właściciel uszkodzonego ogrodzenia. To on co do zasady zgłasza roszczenie do ubezpieczyciela odpowiedzialnego za szkodę. Ustawa przewiduje wyłączenia: ubezpieczyciel nie odpowiada na przykład za szkody w mieniu wyrządzone posiadaczowi pojazdu przez kierującego tym pojazdem (art. 38 ust. 1 pkt 1), dlatego w nietypowych układach sprawdź przepisy i OWU. Zobacz też: sprawca zdarzenia, likwidacja szkody, UFG.

  • PBUK

    PBUK, czyli Polskie Biuro Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, to instytucja wykonująca zadania określone w ustawie, której członkami są ubezpieczyciele OC. Przynależność jest obowiązkowa dla zakładów ubezpieczeń prowadzących w Polsce działalność w zakresie OC komunikacyjnego (art. 120 i 121). Do jego zadań należy między innymi wystawianie dokumentów ubezpieczeniowych ważnych w innych państwach oraz organizowanie likwidacji szkód wyrządzonych w Polsce przez pojazdy zarejestrowane za granicą (art. 122 ust. 1). Z tego powodu jest związane z systemem Zielonej Karty. Zobacz też: Zielona Karta, UFG, OC komunikacyjne.

  • Przyczynienie się

    Przyczynienie się to sytuacja, w której poszkodowany częściowo przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, co może obniżyć odszkodowanie: obowiązek naprawienia szkody ulega wtedy odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron (art. 362 Kodeksu cywilnego). Ocenia się okoliczności konkretnego zdarzenia, na przykład czy poszkodowany mógł ograniczyć rozmiar szkody, a ocena zależy od dowodów i nie jest automatyczna: sama możliwość przyczynienia się nie oznacza zmniejszenia odszkodowania w każdej sprawie. Dlatego zachowaj dokumenty, zdjęcia i dane świadków, a gdy ubezpieczyciel pomniejsza odszkodowanie z tego powodu, poproś o pisemne uzasadnienie i sprawdź je. Zobacz też: likwidacja szkody, poszkodowany, reklamacja.

R

  • Rzecznik Finansowy

    Rzecznik Finansowy to instytucja chroniąca klientów podmiotów rynku finansowego, w tym ubezpieczycieli, w sporach i reklamacjach. Do jego zadań należy między innymi rozpatrywanie wniosków w indywidualnych sprawach, wniesionych na skutek nieuwzględnienia roszczeń klienta w trybie reklamacji (art. 17 ust. 1 ustawy z 5 sierpnia 2015 r.), a spór można zakończyć w pozasądowym postępowaniu, w którym Rzecznik jest podmiotem uprawnionym (art. 35 i 35a). Zanim się do niego zwrócisz, złóż reklamację u ubezpieczyciela. Zobacz też: reklamacja, ubezpieczyciel, KNF.

  • Regres

    Regres to prawo ubezpieczyciela do dochodzenia od kierującego pojazdem zwrotu wypłaconego poszkodowanemu odszkodowania w sytuacjach z ustawy; w przypadkach z art. 98 ust. 2a przysługuje także UFG. W OC komunikacyjnym ustawa wymienia cztery sytuacje (art. 43): kierujący wyrządził szkodę umyślnie albo w stanie po użyciu alkoholu, nietrzeźwości lub po użyciu środków odurzających, wszedł w posiadanie pojazdu wskutek przestępstwa, nie miał wymaganych uprawnień do kierowania, z wyjątkami, albo zbiegł z miejsca zdarzenia. Zobacz też: sprawca zdarzenia, likwidacja szkody, UFG.

  • Reklamacja

    Reklamacja to wystąpienie klienta do podmiotu rynku finansowego, w tym do ubezpieczyciela, zawierające zastrzeżenia do jego usług. Odpowiedzi należy udzielić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 30 dni od otrzymania reklamacji; w szczególnie skomplikowanych przypadkach termin może być dłuższy, ale nie może przekroczyć 60 dni od jej otrzymania (art. 6 i 7 ustawy z 5 sierpnia 2015 r.). Gdy roszczenia nie zostaną uwzględnione, klient może zwrócić się do Rzecznika Finansowego. Zobacz też: Rzecznik Finansowy, ubezpieczyciel, likwidacja szkody.

S

  • Sprawca zdarzenia

    Sprawca zdarzenia to osoba odpowiedzialna za szkodę powstałą w związku z ruchem pojazdu. Ubezpieczenie OC obejmuje odpowiedzialność cywilną każdej osoby, która kierując pojazdem w okresie odpowiedzialności ubezpieczyciela wyrządziła szkodę w związku z jego ruchem (art. 35 ust. 1 ustawy), więc odszkodowanie wypłaca ubezpieczyciel pojazdu, potocznie nazywany ubezpieczycielem sprawcy, a nie sam kierujący. W czterech sytuacjach z art. 43 ubezpieczyciel może jednak żądać od kierującego zwrotu wypłaconej kwoty (regres). Zobacz też: regres, poszkodowany, oświadczenie sprawcy zdarzenia.

  • Szkoda całkowita

    Szkoda całkowita to sytuacja, w której koszt naprawy uszkodzonego pojazdu przekracza jego wartość albo naprawa jest nieuzasadniona. Sposób rozliczenia, w tym ustalenie wartości pojazdu i ewentualnej pozostałości po szkodzie, zależy od przepisów prawa cywilnego i warunków umowy, a w sporach bywa przedmiotem orzecznictwa. Opieraj się na dokumentach i, jeśli kwota jest istotna, rozważ niezależną opinię rzeczoznawcy. Przy AC wartość pojazdu ustala się według zasad opisanych w OWU, więc warto je znać jeszcze przed zawarciem umowy. Zobacz też: kosztorys naprawy, likwidacja szkody, AC.

U

  • Ubezpieczyciel

    Ubezpieczyciel, czyli zakład ubezpieczeń, zawiera umowę ubezpieczenia i odpowiada za wypłatę świadczeń, w OC także odszkodowania w ustawowym terminie. Odszkodowanie wypłaca w terminie 30 dni od dnia zawiadomienia o szkodzie (art. 14 ust. 1 ustawy), a gdy wyjaśnienie okoliczności w tym terminie jest niemożliwe, stosuje się terminy z art. 14 ust. 2. Jeżeli odszkodowanie nie przysługuje albo przysługuje w innej wysokości, informuje o tym na piśmie, wskazując okoliczności i podstawę prawną oraz pouczając o możliwości dochodzenia roszczeń na drodze sądowej (art. 14 ust. 3). Zobacz też: likwidacja szkody, reklamacja, UFG.

  • UFG

    UFG, czyli Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny, to instytucja działająca na podstawie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Zaspokaja roszczenia w określonych w ustawie przypadkach, na przykład gdy nie ustalono tożsamości sprawcy albo posiadacz zidentyfikowanego pojazdu nie był ubezpieczony OC (art. 98 ust. 1). Jako ośrodek informacji prowadzi rejestr umów ubezpieczenia (art. 102), jest uprawniony do kontroli spełnienia obowiązku ubezpieczenia (art. 84 ust. 2), a opłatę za brak OC wnosi się na jego rzecz (art. 88 ust. 7). Zobacz też: ciągłość ubezpieczenia, PBUK, reklamacja.

Z

  • Zielona Karta

    Zielona Karta to międzynarodowy certyfikat ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, wystawiony w imieniu biura narodowego; tak definiuje ją art. 2 ust. 1 pkt 17 ustawy. Polskie OC obejmuje, na zasadzie wzajemności, także zdarzenia w państwach, których biura narodowe są sygnatariuszami Porozumienia Wielostronnego (art. 25 ust. 2). Kto kieruje pojazdem zarejestrowanym w innym państwie i nie ma ważnej Zielonej Karty ani ubezpieczenia granicznego, musi w określonych przypadkach zawrzeć umowę OC przed przekroczeniem granicy Polski (art. 29 ust. 1 pkt 3). Czy karta jest potrzebna w kraju docelowym, zapytaj ubezpieczyciela lub PBUK. Zobacz też: PBUK, OC komunikacyjne.

  • Zbycie pojazdu

    Zbycie pojazdu to sprzedaż lub inne przeniesienie własności pojazdu na nowego posiadacza. Prawa i obowiązki z umowy OC przechodzą wtedy na nabywcę, a umowa rozwiązuje się z upływem okresu, na który została zawarta, chyba że nabywca wypowie ją na piśmie (art. 31 ust. 1 ustawy). Zbywca ma obowiązek przekazać nabywcy potwierdzenie zawarcia umowy OC i w terminie 14 dni od przeniesienia własności powiadomić ubezpieczyciela na piśmie o tym fakcie i o danych nabywcy (art. 32 ust. 1). Zobacz też: posiadacz pojazdu, OC komunikacyjne, ciągłość ubezpieczenia.